Godine 2008. obeležava se četrdesetogodišnjica protesta koji su širom sveta održani 1968. godine.
Događaji iz tog doba, poput rata u Vijetnamu, Kulturne revolucije u Kini, Praškog proleća i studentskih protesta u zapadnoj Evropi i SAD-u, tesno su povezani – to je zaista bio jedan globalni pokret!
Iznad svega, šezdeset osma predstavlja sinonim za temeljne društvene promene i pojavu jedne nove političke kulture. Te promene podrazumevaju sve veće učešće manjina u javnom životu, redefinisanje uloge polova i javno eksponiranje seksualnih manjina, kao i promene na polju nauke, poput ženske evolucije i studija kulture. U suštini, svi ti događaji pokrenuti su i zahuktali su se upravo zahvaljujući ovim talasima protesta.
Uprkos svojoj raznolikosti, pokret iz šezdeset osme je, u opštem smislu, u svakoj zemlji imao i svoje individualne karakteristike i težišta.
Pozvali smo određeni broj učesnika u događajima iz šezdeset osme da s nama podele svoja sećanja na te događaje i da ih ocene iz današnje perspektive.
Autori iz Brazila, Poljske, Češke Republike, Rusije, Nemačke, Južne Afrike, Srbije i Belgije bez ustezanja govore o individualnim karakteristikama protesta u njihovim zemljama i njihovim dugoročnim posledicama na političke i društvene uslove, kao i o ulozi koju akteri događaja iz šezdeset osme i njihove ideje imaju u savremenoj politici i javnom životu.
Šezdeset osme godine su se demonstracije u Brazilu razlikovale po tome što su bile sastavni deo borbe protiv tamošnje civilne i vojne diktature. Režim je bio suočen sa socijalnom i političkom borbom na tri različita fronta: sa studentskim pokretom, radničkim pokretom i kulturnim agitovanjem umetnika i intelektualaca. Prema rečima Marsela Ridentija, demonstranti su delili snažne pobunjeničke i revolucionarne vizije, kao i osećanje da su korenite promene moguće i da se dešavaju istovremeno s protestima u ostalim krajevima sveta.
Tereza Bogucka prikazuje jedno drugačije lice protesta iz šezdeset osme. Naime, marta 1968. godine poljski studenti izašli su na ulice Varšave, ali ne da „rasturaju državu”, već da se bore za ispunjenje obećanja koja im je sistem dao. Taj protest ugušen je brzo i brutalno, uz pomoć velike kampanje uperene protiv intelektualaca, kao i antisemitske kampanje koja je rezultirala proterivanjem više hiljada Jevreja.